Bycie członkiem zarządu to prestiż, wpływy i możliwość kreowania kierunku rozwoju firmy. Ale to także odpowiedzialność, która – w przypadku problemów finansowych – może sprowadzić na członka zarządu nie tylko roszczenia wierzycieli, lecz także zainteresowanie organów ścigania. Stąd też, członkowie zarządu powinni mieć świadomość o odpowiedzialności karnej, która zagraża im w związku z wykonywaną przez nich funkcją.
Poniżej – w pigułce – najważniejsze przepisy, które powinien znać każdy członek zarządu.
SPIS TREŚCI:
Kilka słów o artykule- Posłuchaj
Art. 300 KK – „wyprowadzanie” majątku
Kiedy sytuacja finansowa spółki pogorszy się do tego stopnia, że zachodzi realne niebezpieczeństwo nadejścia upadłości czy niewypłacalności, a członkowie zarządu zaczynają transferować („wyprowadzać”) majątek na inne podmioty lub osoby, popełniają przestępstwo z art. 300 kk.
Przepis ten penalizuje udaremnienie lub uszczuplenie zaspokojenia wierzyciela, poprzez usuwanie, ukrywanie, zbywanie, darowanie, niszczenie, rzeczywiste lub pozorne obciążenie albo uszkodzenie składników majątku spółki. Za opisane działania grozi do 3 lat pozbawienia wolności, natomiast jeśli dotyczy to majątku zajętego lub zagrożonego zajęciem – kara rośnie do 5 lat. Warto wskazać, że jeśli wskazane działanie członka zarządu wyrządzi szkodę wielu wierzycielom, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat.
Art. 586 KSH – spóźniony wniosek o upadłość
Drugim przykładem odpowiedzialności karnej członków zarządu spółki jest sytuacja, w której członkowie zarządu zwlekają ze złożeniem wniosku o upadłość. Zgodnie z przepisami ustawy Prawo upadłościowe, dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie 30 dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Jeśli członkowie zarządu spółki, odnośnie której zaktualizowały się podstawy do ogłoszenia upadłości, nie złożą wniosku o ogłoszenie upadłości we wskazanym terminie, zgodnie z art. 586 Kodeksu spółek handlowych podlegają grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
Co ważne – niezłożenie wniosku w terminie jest przestępstwem niezależnie od tego, czy z faktu przekroczenia terminu wyniknie szkoda dla wierzyciela spółki, czy też nie, dlatego tak ważne jest stałe monitorowanie kondycji finansowej spółki i w razie wystąpienia przesłanek do ogłoszenia upadłości – niezwłoczne złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości.
Art. 296 KK – nadużycie zaufania
Członkowie zarządu, jako osoby, którym powierza się prowadzenie spraw spółki, są obowiązani do podejmowania racjonalnych decyzji biznesowych, w trosce o kondycję finansową spółki. W praktyce, decyzje członków zarządu nie zawsze okazują się korzystne dla finansów spółki. W związku z tym, ustawodawca, aby zapewnić prawidłowe gospodarowanie i odpowiedzialny zarząd nad sprawami majątkowymi spółki penalizuje zachowania członków zarządu, które wygenerowały znaczące zadłużenie spółki (wyrządziły znaczną szkodę majątkową).
Zgodnie z art. 296 § 1 kk – kto, będąc obowiązany na podstawie przepisu ustawy, decyzji właściwego organu lub umowy do zajmowania się sprawami majątkowymi lub działalnością gospodarczą osoby fizycznej, prawnej albo jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, przez nadużycie udzielonych mu uprawnień lub niedopełnienie ciążącego na nim obowiązku, wyrządza jej znaczną szkodę majątkową, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Odpowiedzialność karna zaostrza się, jeśli sprawca działa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej – kara, która grozi w takim przypadku to kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat.
Warto wspomnieć, iż zgodnie z art. 296 § 5 kk nie podlega karze, kto przed wszczęciem postępowania karnego dobrowolnie naprawił w całości wyrządzoną szkodę.
Art. 77 Ustawy o rachunkowości – księgowość pod lupą
W kontekście odpowiedzialności karnej członków zarządu związanej z długami spółki warto także wskazać, na fakt, iż odpowiedzialność karna członka zarządu może wynikać z nierzetelnego prowadzenia ksiąg.
Art. 77 Ustawy o rachunkowości przewiduje karę do 2 lat pozbawienia wolności (lub grzywnę), jeżeli ktoś dopuszcza do:
- nieprowadzenia ksiąg rachunkowych,
- prowadzenia ich niezgodnie z przepisami,
- podawania w nich nierzetelnych danych,
- sporządzenia sprawozdania finansowego niezgodnego z przepisami.
Wskazany przepis ustawy o rachunkowości bardzo często stanowi dodatkową podstawę odpowiedzialności karnej, występując jako podstawa zarzutów wraz z innymi wskazanymi w niniejszym artykule przepisami.
Wnioski:
Będąc członkiem zarządu spółki, pamiętaj o kilku kwestiach:
- Monitoruj płynność spółki – reaguj natychmiast na symptomy niewypłacalności np. poprzez złożenie w odpowiednim terminie wniosku o ogłoszenie upadłości.
- Dokumentuj decyzje – protokoły, analizy, uzasadnienia biznesowe mogą okazać się przydatne w toku ewentualnego postępowania karnego, bo dzięki nim, możesz dowieść słuszności podejmowanych przez siebie decyzji oraz swojej niewinności.
- Dbaj o rzetelną księgowość – brak błędów w sprawozdaniach stanowi jeden ze środków ochrony przed odpowiedzialnością karną.
- Konsultuj się z radcami prawnymi i doradcami restrukturyzacyjnymi – Gdy zajdą podstawy uzasadniające złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, niezwłocznie skontaktuj się z radcą prawnym lub doradcą restrukturyzacyjnym, który pomoże Ci rozwiązać problemy z zadłużeniem zgodnie z prawem, dzięki czemu unikniesz odpowiedzialności karnej.
Polish 
English 
Ukrainian