Opodatkowanie fundacji rodzinnej po zmianach – przewodnik dla przedsiębiorców

Rząd opublikował projekt nowelizacji ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT), obejmującej również fundacje rodzinne. Celem zmian jest przeciwdziałanie nadużyciom podatkowym i przywrócenie instytucji jej pierwotnego charakteru – narzędzia sukcesyjnego, a nie wehikułu do optymalizacji podatkowej. Projekt (nr UD293) został wpisany do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów.

SPIS TREŚCI:

Kilka słów o artykule- Posłuchaj

Kluczowe założenia projektu

Zgodnie z projektem oraz zapowiedziami Ministerstwa Finansów i Gospodarki, przewidziano m.in.:

• Warunek utrzymania składników majątku przez 36 miesięcy – sprzedaż aktywów wniesionych do fundacji ma być zwolniona z podatku jedynie wtedy, gdy fundacja zachowa je przez minimum trzy lata. Celem jest ograniczenie praktyki szybkiego przenoszenia majątku wyłącznie w celu korzystnego opodatkowania przy sprzedaży.
• Wyłączenie ze zwolnienia przychodów z najmu krótkoterminowego – fundacja rodzinna nie będzie mogła korzystać z preferencji podatkowych, jeśli osiąga przychody z tego typu działalności. Jest to odpowiedź na obserwowane zjawisko „ukrytego biznesu hotelowego” w ramach fundacji.

• Objęcie fundacji reżimem CFC (Controlled Foreign Corporation) – fundacje rodzinne będą traktowane jak inne podmioty posiadające udziały w zagranicznych jednostkach kontrolowanych. Ma to uniemożliwić transferowanie dochodów do jurysdykcji o korzystniejszych warunkach podatkowych.
• Doprecyzowanie zasad opodatkowania przychodów z oddania nieruchomości do korzystania – w szczególności w przypadku umów najmu krótkoterminowego czy podobnych konstrukcji prawnych.

Powody nowelizacji

Jak podkreśla resort finansów, analiza praktyki pokazała, że część fundacji rodzinnych była wykorzystywana instrumentalnie – nie jako narzędzie ochrony i sukcesji majątku rodzinnego, ale jako wehikuł optymalizacji podatkowej. Wskazywane nadużycia to m.in.:

• wnoszenie aktywów do fundacji wyłącznie po to, by następnie je sprzedać z wykorzystaniem zwolnienia podatkowego,
• obchodzenie zakazu prowadzenia działalności gospodarczej przez fundację poprzez podmioty transparentne podatkowo,
• wykorzystywanie fundacji do agresywnej optymalizacji i odraczania momentu opodatkowania.https://pmr-restrukturyzacje.pl/czy-fundacja-rodzinna-podlega-opodatkowaniu/

Ocena proponowanych zmian

Zmiany należy rozpatrywać w dwóch wymiarach:

1. Z perspektywy państwa – projekt wzmacnia system podatkowy i ogranicza ryzyko utraty wpływów budżetowych. Zbliża też polskie regulacje do standardów unijnych w zakresie przeciwdziałania erozji podstawy opodatkowania.
2. Z perspektywy fundatorów i beneficjentów – nowe przepisy oznaczają większe ograniczenia i konieczność długofalowego planowania. Fundacja rodzinna pozostaje atrakcyjnym narzędziem sukcesji, ale straci część walorów podatkowych dla działań o charakterze inwestycyjno-spekulacyjnym. Szczególnie istotny będzie wymóg 36-miesięcznego utrzymania majątku, który ograniczy elastyczność zarządzania aktywami.

Krytyczne spojrzenie – brak stabilności prawa

Fundacja rodzinna została wprowadzona do polskiego systemu prawnego w 2023 roku. Już po kilkunastu miesiącach ustawodawca zapowiada istotne zmiany zasad jej opodatkowania. Taka dynamika rodzi poważne zastrzeżenia dotyczące stabilności i przewidywalności prawa podatkowego.

Problemy wynikające z braku stabilności:

– Brak przewidywalności dla fundatorów i doradców podatkowych.
– Ryzyko konieczności zmiany strategii przez podmioty, które już powołały fundacje rodzinne.
– Efekt zniechęcający dla nowych fundatorów, którzy oczekują trwałych i pewnych ram prawnych.

Długofalowe planowanie sukcesji wymaga stabilnego otoczenia regulacyjnego. Częste i nagłe zmiany mogą podważyć zaufanie przedsiębiorców do instytucji fundacji rodzinnej, a tym samym osłabić jej atrakcyjność jako narzędzia sukcesyjnego.

Podsumowanie

Fundacja rodzinna miała być instytucją wspierającą stabilność i ciągłość polskich firm rodzinnych. Projektowane zmiany wskazują, że ustawodawca dostrzegł ryzyko jej wykorzystania w celach sprzecznych z intencją ustawodawcy.

Jednocześnie wprowadzane zmiany osłabiają zaufanie do stabilności prawa podatkowego w Polsce. Fundacja rodzinna pozostaje narzędziem sukcesyjnym, ale w nowym reżimie podatkowym jej funkcjonowanie wymaga większej ostrożności, planowania i gotowości do zmian w strategii.