Jeśli chcesz w 30 sekund zrozumieć, czego dotyczy planowana reforma upadłości konsumenckiej – poniżej najważniejsze fakty.
- Ministerstwo Sprawiedliwości opublikowało projekt zmian w ustawie Prawo upadłościowe.
- Celem reformy jest uproszczenie procedur i odciążenie sądów.
- Projekt zakłada m.in. automatyczne umorzenie pozostałych zobowiązań po wykonaniu planu spłaty, ograniczenie obowiązków dłużników oraz zmiany w wynagrodzeniu syndyków.
- Ostateczna ocena reformy będzie możliwa dopiero po uchwaleniu ustawy, gdy znane będzie końcowe brzmienie przepisów.
- Stan prawny: projekt ustawy – przepisy nie obowiązują.
Kilka słów o artykule- Posłuchaj
W artykule wyjaśniamy jakie zmiany w upadłości konsumenckiej planuje Ministerstwo Sprawiedliwości:
Ministerstwo Sprawiedliwości zaprezentowało projekt nowelizacji ustawy – Prawo upadłościowe oraz niektórych innych ustaw, który zakłada istotne zmiany w funkcjonowaniu upadłości konsumenckiej. Projekt został opublikowany w oficjalnym wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów i stanowi odpowiedź na dynamiczny wzrost liczby postępowań upadłościowych oraz narastające obciążenie wydziałów upadłościowych sądów powszechnych.
Zgodnie z informacjami przedstawionymi przez resort, celem planowanej reformy jest uproszczenie procedur, ograniczenie nadmiernej biurokracji oraz przyspieszenie procesu oddłużenia osób fizycznych, przy jednoczesnym usprawnieniu pracy sądów i uczestników postępowania.
SPIS TREŚCI:
Najważniejsze proponowane zmiany:
Automatyczne umorzenie zobowiązań
Projekt przewiduje, że po wykonaniu planu spłaty wierzycieli umorzenie pozostałych zobowiązań będzie następowało automatycznie, o ile w określonym terminie wierzyciele nie zgłoszą sprzeciwu. Rozwiązanie to ma ograniczyć liczbę dodatkowych postępowań incydentalnych i skrócić czas oczekiwania na ostateczne zakończenie sprawy.
Co to oznacza:
Automatyczne umorzenie to mechanizm, w którym po wykonaniu obowiązków dłużnika sąd nie wydaje dodatkowego orzeczenia – umorzenie następuje z mocy prawa, chyba że sprzeciw zostanie uznany za zasadny.
Likwidacja obowiązku corocznych sprawozdań
Jedną z istotniejszych zmian jest zniesienie obowiązku składania przez dłużników rocznych sprawozdań z wykonania planu spłaty. W praktyce obowiązek ten często stanowił barierę formalną i prowadził do komplikacji proceduralnych, zwłaszcza u osób o ograniczonych możliwościach organizacyjnych lub cyfrowych.
Ograniczenie biurokracji po stronie sądów
Projekt zakłada przesunięcie części czynności czysto administracyjnych – takich jak rejestracja zdarzeń czy czynności techniczne – na pracowników sekretariatów sądowych, co ma umożliwić sędziom koncentrację na rozstrzyganiu kwestii merytorycznych.
Zmiany w zasadach wynagradzania syndyków
W upadłościach konsumenckich planowane jest ujednolicenie wynagrodzenia syndyka, co do zasady do poziomu jednego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Celem tego rozwiązania jest zwiększenie przewidywalności kosztów postępowania oraz ograniczenie ryzyka sztucznego wydłużania spraw.
Ograniczenie środków odwoławczych
Projekt przewiduje likwidację skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego w sprawach dotyczących planu spłaty. Ma to przyspieszyć finalizację postępowań, choć jednocześnie budzi wątpliwości w zakresie zakresu ochrony procesowej stron.
Dlaczego ustawodawca proponuje zmiany
Według danych resortowych liczba upadłości konsumenckich systematycznie rośnie, a sądy upadłościowe są przeciążone czynnościami, które w wielu przypadkach nie wymagają rozstrzygnięć stricte prawnych. Projektowana reforma ma doprowadzić do sprawniejszego, bardziej zautomatyzowanego modelu oddłużenia, który skróci czas postępowania i zmniejszy jego koszty.
Potencjalne korzyści dla dłużników
- szybsze zakończenie postępowania upadłościowego,
- ograniczenie formalności i obowiązków administracyjnych,
- mniejsza liczba czynności przed sądem,
- większa przewidywalność momentu ostatecznego oddłużenia,
- realna możliwość zamknięcia etapu zadłużenia i powrotu do normalnego funkcjonowania finansowego.
Ryzyka i kontrowersje
Planowane uproszczenia nie są pozbawione ryzyk. Ograniczenie środków odwoławczych może prowadzić do zmniejszenia ochrony procesowej zarówno dłużników, jak i wierzycieli, zwłaszcza w sprawach bardziej złożonych.
Ujednolicone wynagrodzenie syndyka rodzi z kolei pytania o efektywność prowadzenia spraw wymagających większego nakładu pracy. Wątpliwości budzi również praktyczne funkcjonowanie mechanizmu sprzeciwu wierzycieli wobec automatycznego umorzenia zobowiązań i potencjalny wzrost sporów na tym tle.
Opis: Mediacja w sporze zamiast przeciągania liny. Kliknij i dowiedz się jak.
Co zmiany oznaczają w praktyce
Reforma może okazać się szczególnie korzystna dla osób:
- posiadających prostą strukturę zadłużenia,
- bez sporów co do istnienia lub wysokości wierzytelności,
- zainteresowanych szybkim i formalnie uproszczonym zakończeniem postępowania.
Z kolei dłużnicy z bardziej skomplikowaną sytuacją – wieloma wierzycielami, zabezpieczeniami rzeczowymi lub spornymi wierzytelnościami – powinni rozważyć, czy uproszczony model postępowania nie ograniczy ich możliwości obrony interesów.
Komentarz ekspercki
Z perspektywy praktyki upadłościowej zapowiadane kierunki zmian należy oceniać z ostrożnym optymizmem. Intencją projektodawcy jest uproszczenie procedur oraz skrócenie czasu postępowań, co w założeniu może przynieść realne korzyści zarówno dłużnikom, jak i sądom oraz doradcą restrukturyzacyjnym pełniącym funkcję syndyka. Jednocześnie na obecnym etapie mamy do czynienia przede wszystkim z założeniami projektowymi, a nie jeszcze z ostatecznym kształtem przepisów.
Dopiero szczegółowa analiza przyjętej ustawy – w tym brzmienia poszczególnych regulacji, trybu ich stosowania oraz mechanizmów kontroli – pozwoli ocenić, czy deklarowane uproszczenia rzeczywiście przełożą się na poprawę jakości postępowań upadłościowych. W praktyce kluczowe będzie również to, jak nowe rozwiązania będą interpretowane przez sądy oraz stosowane przez syndyków dłużników i wierzycieli.
Na tym etapie szczególnego znaczenia nabiera świadome przygotowanie do postępowania upadłościowego i wybór właściwej strategii już przed złożeniem wniosku, ponieważ w bardziej zautomatyzowanym modelu możliwości korygowania błędów na dalszym etapie mogą być ograniczone.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
1. Czy zmiany w upadłości konsumenckiej już obowiązują?
Nie. Na dzień przygotowania artykułu jest to projekt ustawy, który nie wszedł jeszcze w życie.
2. Kiedy nowe przepisy mogą zacząć obowiązywać?
Wejście w życie nastąpi dopiero po uchwaleniu ustawy przez parlament i podpisaniu jej przez Prezydenta.
3. Czy automatyczne umorzenie długów będzie dotyczyć każdego dłużnika?
Co do zasady — tak, ale mechanizm sprzeciwu wierzycieli może wyłączyć automatyzm w indywidualnych przypadkach.
4. Czy ograniczenie środków odwoławczych jest korzystne?
Przyspiesza postępowania, ale może ograniczać możliwość kwestionowania błędnych rozstrzygnięć.
Podsumowanie
Planowana reforma upadłości konsumenckiej stanowi próbę odpowiedzi na realne problemy systemowe, takie jak przeciążenie sądów oraz nadmierna formalizacja postępowań. Zapowiadane kierunki zmian – w tym automatyzacja części czynności oraz ograniczenie obowiązków administracyjnych – mogą w przyszłości usprawnić proces oddłużania.
Jednocześnie rzeczywista ocena jakości tych rozwiązań będzie możliwa dopiero po uchwaleniu ustawy oraz po pierwszych doświadczeniach związanych z jej stosowaniem w praktyce. Ostateczny kształt przepisów zdecyduje o tym, czy reforma faktycznie przyniesie uproszczenia bez nadmiernego ograniczania ochrony prawnej uczestników postępowania.
Do czasu wejścia nowych regulacji w życie zarówno dłużnicy, jak i wierzyciele powinni z uwagą śledzić proces legislacyjny i podejmować decyzje w oparciu o aktualnie obowiązujące przepisy, z uwzględnieniem możliwych kierunków zmian.
Oficjalny projekt ustawy dostępny jest na stronie rządowej:
https://www.gov.pl/web/premier/projekt-ustawy-o-zmianie-ustawy–prawo-upadlosciowe-oraz-niektorych-innych-ustaw
Polish 
English 
Ukrainian